Skip to content

Time Out Of Mind

oktober 12, 2012

Bob Dylan – Time Out Of Mind

Het regent in de straten. Het giet. Het einde van het jaar nadert. Slechts een eenzame lantaarnpaal die de straat verblijdt met enig licht. Door het raam kijk ik met een heerlijk geurende en dampende tas koffie naar een paar individuen op de slecht verlichte straat. Ik besluit een wandeling te gaan maken, ongeacht of het nu regent of niet.

Ik trek de deur achter me dicht, en om mijn wandeling in zekere zin wat te veraangenamen, neem ik Time Out Of Mind (Bob Dylan) mee. Misschien kan de muziek mijn donkere en sombere gedachten wat verhelpen.

De klok tikt, en Dylan beseft dat, meer dan ooit overigens. Zelden heb ik de liefde zo mooi en met zulke intense overgave weten te bezingen door iemand. “Lovesick”. Het rusteloze zoeken naar de liefde, terwijl de klok maar genadeloos blijft doortikken. I’m walking with you in my head. De inwendige razernij die zich stapsgewijs en genadeloos opstapelt. Letterlijk ziek zijn en worden van de kwellende liefde voor iemand. Gewoon niet eens meer weten wat aan te vangen. Dat gevoel. Werkelijk overmand te zijn door de liefde, en met dat gevoel geen blijf weten.

Dylan blijft hoedanook een scherpzinnig observator (‘i see lovers in the meadow, i see silhouettes in the window, i keep watching them..’). En die dekselse klok blijft maar als een razende doortikken. Het is het gevecht met de tijd waarvan je weet dat je aan de verliezende kant staat. En ja, soms kan de stilte zo overweldigend zijn. Dat gezegd zijnde, ook de song zelf is nogal overweldigend. En tijdloos, maar dat had u vast al wel begrepen.

“Dirt Road Blues” is, noblesse oblige, een grillige roadsong. Het soort lied dat men veeleer situeert in de omgeving van een of ander truckerscafé. Het soort etablissement waar men u voor enkele schamele dollars (of euro’s) een halfgekookt eitje en een driekwartslitermaat cola aftroggelt en dat aankondigt als ‘eten en drinken’. Dylan toert bijna constant, altijd van de ene plaats naar de andere, onderweg af en toe halt houdend, zoals in het hierboven beschreven truckercafeetje. “Dirt Road Blues” is ook het zoveelste voorbeeld van wat Dylan bedoelt als dat hij een ‘song and dance man’ zou zijn. De song zet namelijk aan tot het strekken van de beentjes, en eens een fijn dansje te plaatsen.

Mijn veronderstelling is dan ook dat Dylan en z’n groep stermuzikanten veel plezier hebben gehad in de studio, en dat de studiomeester (Daniel Lanois) sterk de schaar gezet heeft in de lengte van de song (evenals een paar andere songs op de plaat). Ach, het is maar een vermoeden.

Derde song op de plaat, “Standing In The Doorway”. Daarmee bewijst Dylan niet alleen een songschrijver hors catégorie te zijn, maar ook dat die Nobelprijs Literatuur – als die er dan toch ooit zou komen – eigenlijk als ‘postuum’ beschouwd dient te worden. De hoofdkleur van de song is diep donkerblauw. Na de wandeling laat op de avond ergens op je eentje halt houden, en de gedachten opschrijven. Gisteren ging alles veel te snel, en nu lijkt het te snel te gaan. Ik ben op mijn eentje, en het lijkt allemaal volstrekt niets uit te maken. Op de kleine pleziertjes na dan, zoals op een gitaar spelen, of iets te roken te hebben.

Neen, de liefde is helemaal niet over, integendeel, maar er is helaas niemand om ze tegen te verklaren.

Dylan blijft een twijfelaar, een zoeker. Volstrekt perfecte frasen als ‘maybe they’ll get me, and maybe they won’t, but not tonight, and it won’t be here’ doen nu eenmaal iets met mij. Nog zo’n mooie zin is : ‘there’s things i could say, but i don’t”. Dat is op z’n minimaalst wat ik onder ontroering versta : Ik zou (nog) zoveel kunnen zeggen, maar ik kies ervoor te zwijgen. Het zijn zinnen als deze die ik als ik ze hoor spontaan aanleiding geven tot de gedachte: hier Bob, hier is die prijs, voor jou en je heerlijke zinnen, gedachten, en songs. Voor de ontroering ook.

Ik kijk naar je foto, mijn lief. In de eenzaamheid en het vreemde comfort van de nacht. Ik zou je nog zoveel willen zeggen, maar je bent er niet, en het heeft geen zin. Zelfs als je er zou zijn, zou ik niet eens weten of ik je zou kussen of vermoorden. Het zou er niet toe doen, overigens. Je hebt me achtergelaten, eenzaam en verlaten. En nu zit ik hier, op m’n eentje, naar je foto kijkend, met tranen in m’n ogen. Ik zit weeral in het verliezende kamp, ik weet het. Maar het hart, dat machtige orgaan, daar valt helaas niet tegen in te gaan.

Veelal is de eenvoud in de song ook zo heel erg pakkend: als ik honger heb, dan eet ik. Als ik dorst heb, drink ik iets. En voor de rest leef ik wat, in de hoop dat er iemand is die om mij geeft. Voor de rest heb ik niets uit te leggen.

“Million Miles” schuift wat rustig verder op het ritme van bussen en treinen. Je hebt een deel van mij weggenomen, en ik wil dat deel terug. Daarom ook ben ik onderweg, ik kom steeds dichter bij je, maar ik ben ‘a million miles away from you’. Bluesy, swampy is de sfeer. Op het bluesgeraamte van de song kan Dylan z’n gedachten kwijt. Het rusteloze laveren tussen droomloze slaapjes door. Deze keer trachten we een Zweeds comité te overtuigen met : ‘Well, I don’t dare close my eyes and I don’t dare wink / Maybe in the next life I’ll be able to hear myself think’. Ik wil er wel met iemand over praten (preferabel : een van de leden van dat Zweedse comité), maar ik weet niet goed met wie. Hoedanook: ik kom stilaan maar zeker dichter bij je, al ben ik ‘a million miles away from you’.

Halfweg de plaat. De ambitie is de hemel te bereiken, “Trying To Get To Heaven”. De song is veel opgewekter van toon. Iets in de lucht, het doorbreken van de eerste zonnestralen in de ochtend. De herinnering aan jou – mijn lief – vervaagt, en ik kijk uit naar prettiger momenten. Je hebt m’n hart dan wel gebroken, breek het verhaal dan maar af, en sluit – nu je toch bezig bent – ook ineens maar het hele boek. En op het moment dat je dacht alles verloren te hebben, blijkt dat je nog nét iéts meer verliezen kan. Ze zeggen me dan wel dat alles ‘ok’ is, maar wat heet ‘ok’ dan wel te zijn ?. Bob (en ik) vragen het ons af. Misschien is het geen slecht idee om mezelf even te slapen te leggen, m’n dromen te herleven, mijn ogen te sluiten, en me af te vragen of alles echt zo leeg is als het soms lijken kan.

De song klinkt voller, opgewekter, positiever zelfs. En, voor de fans: er zit een heerlijk stukje mondharmonica in. Dylan en zijn mondharmonica, dat is vrijwel altijd een heerlijke combinatie, tryin’ to get to heaven before they close the door.. .

Nog opgewekter van toon is “Til’ I Fell In Love With You”. Alles ging best goed, tot ik verliefd op je werd. Mijn zenuwen stonden al strak gespannen, en mijn lichaam hard. De meisjes fladderen rond als vogels, terwijl de jongens wat zitten te spelen. Nogmaals, Bob is een fijn observator : junk’s pilin’ up, takin’ up space. Bob is moe van te praten, en heeft weinig zin om het allemaal nog eens een keertje uit te leggen. Hij weet niet wat hij gaat doen, maar alles viel best mee, dat is: tot hij verliefd werd.

De zon zakt stilaan weg, en het is herfst. De bladeren vallen. Na de gedane arbeid is het tijd om tegen een boompje aan te schurken, en je brief te lezen. Waarom zou ik er nog om geven? Bob heeft op z’n reizen zowat de hele wereld bezocht, maar nergens voelt thuis zo goed aan als het eigen thuis. Daar waar hij geboren werd is daar waar hij zal sterven. Het lijkt er misschien erg op dat hij veel beweegt, maar eigenlijk is dat niet zo. Hij heeft niet eens een idee waarom hij in de eerste plaats daar weg (van zijn ‘thuis’) wilde. Het is daar zo rustig, tegen dat boompje. In de omgeving die hij als geen ander kent. Het is niet eens donker, maar dat komt nog wel. (* Geen idee of u zinnen neerpent als ‘i can’t even remember what it was i came here to get away from’, ik vermoed van niet. Heb ik overigens al melding gemaakt dat ik vind dat Bob die Nobelprijs verdient? Maakt niet uit, it’s not dark yet, but it’s gettin’ there..).

Dan toch maar weer de baan op, “Cold Irons Bound”. Dat is weeral een grillige roadsong, maar in wezen zit er veel venijn in, veel woede ook. Het ritme is dat van een strijder op z’n weg naar het slagveld. Het verwijst ook naar de vele slavernijsongs van weleer. De ketenen ratelen maar door, onderweg hoort ie allerlei stemmen. Bob voelt zich moe van het ten strijde te trekken. Het lijkt erop dat hij niet eens bestaat, zelfs niet voor jou. Terwijl één enkele blik van jou de kracht zou geven om door te gaan. Ik ben twintig mijlen ver verwijderd van je, “Cold Irons Bound”. Het heeft geen zin om achteruit te kijken, vooruit dan maar, de baan op. Dik zeven minuten luisterplezier vol kracht, vol woede en ook liefde.

En dan komen we bij het karaoke-moment van de plaat (“Make You Feel My Love”). Ik kan er haast niet meer naar luisteren nu de initiële schoonheid van de song verwoest is door de zovele copycats (lees: Adele, en al de andere specimens van het menselijke ras die op commerciële teeveezenders hun zangkwaliteiten al dan niet menen te hoeven te bewijzen met ondersteuning van dit – toegegeven : zich goed daartoe lenend – songmateriaal). Het weze hen vergeven, maar ik verzoek hen hier vriendelijk of zij hun behoefte om deze song te gebruiken (lees: misbruiken) willen beteugelen.

We zijn er bijna, ik kan het niet meer volhouden (“Can’t Wait”). Ik kan niet veel langer meer op je wachten. Het is middernacht. Onze cowboy Bob is zich in het lokale café te goed gaan doen aan allerlei geestrijke dranken, en heeft maar een ding te denken: hij vermoedt dat hij zichzelf zou kunnen beheersen, al beseft hij ook dat dat eigenlijk niet echt waar is. Allerlei mensen rond me : sommigen gaan erop vooruit, anderen achteruit. En ik kan niet anders dan aan jou denken. Een muzikale variant van ‘een broek vol goesting hebben’, zeg maar. “Can’t Wait” laaft zich – zoals vele van de songs op de plaat – aan een vrij eenvoudig maar bijzonder efficiënt bluesschema.

Telkens weer blijkt hoe Dylan daar heel fijne (tijdloze) songs rond maakt. Een lickje hier, een lickje daar, en toch telkens weer gericht op de vraag wat de song in kwestie essentieël nodig heeft. Het is een erg ruimtelijke plaat (veel langere songs die toch afklokken op een vijf,zes tot zevental minuten lengte). En toch voelt de luisteraar dat er bijzonder veel spelplezier in vervat zit.

Het is aangenaam wandelen met Time Out Of Mind. En dat lijkt – naast de Liefde en Tijdloosheid als thema’s – ook net een van de centrale ideëen rond de plaat (rondwandelen), vermoed ik. Het begint bij “Lovesick” (I’m walking, de eerste frase), en ook “Highlands”, de slotsong, ontsnapt er niet aan.

Highlands is veruit de langste song op de plaat. Een dikke vijftien minuten lang verhaalt Dylan z’n biografie: hij vertoeft graag in de Highlands, waar het rustig is. Waar niemand hem stoort, en waar hij naartoe gaat als hij er klaar voor is. Hij heeft niets van niemand nodig, al wenst hij wel dat hij de tijd terug kon draaien. Stapje voor stapje wandelt hij rustig rond. Het ene moment rust hij uit aan ‘the beautiful lake of Black Swan’, iets verder ruilt hij die plaats in voor een restaurant in Boston, waar hij een bijzondere conversatie aangaat met de dienster. Daarna, terugkijkend op het leven: hij zal vast wel een paar verkeerde beslissingen genomen hebben. Hij zou maar wat graag van plaats ruilen met de jongeheren van nu. Maar helaas, dat feestje is voorbij, en er valt steeds minder te zeggen. Met een nieuw paar ogen vat hij de toekomst aan, everything looks far away.. .

Well, my heart’s in the Highlands at the break of day
Over the hills and far away
There’s a way to get there and I’ll figure it out somehow
But I’m already there in my mind
And that’s good enough for now
(Highlands, Bob Dylan, Copyright © 1997 by Special Rider Music)

Advertenties

From → Uncategorized

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: